Kamienica pod Gutenbergiem

Piotrkowska 86
Stan obiektu: 
Dobry
Właściciel: 
Mapka - lokalizacja: 
Najbliższe: 
Data powstania: 
1897
Opis i Historia: 

15 grudnia 1893 parcelę wraz z istniejącymi na niej dotychczas budynkami odkupił Jan Petersilge i przystąpił do budowy frontowej kamienicy.

Kamienica została zbudowana w 1897 r. według projektu architektów – Kazimierza Pomian-Sokołowskiego i Franciszka Chełmińskiego.

W budynku tym przed I wojną światową mieściły się lokal Kompanii Singer, elegancka restauracja „Louvre”, klinika oraz szkoła dentystyczna, a także redakcja najstarszej łódzkiej gazety „Lodzer Zeitung” (od 1897 r.). W styczniu 1915 r. redakcję zamknęły niemieckie władze okupacyjne. Zastąpiono ją drukowaną przy ul. Piotrkowskiej 85 gazetą „Deutsche Lodzer Zeitung”, która ukazywała się do 1918 r. Natomiast w tym samym budynku od 30 grudnia 1915 r. działała redakcja „Godziny Polskiej”, ze względu na proniemieckie sympatie nazywanej „Gadziną Polską”. W okresie międzywojennym znajdowała się tutaj siedziba Stronnictwa Narodowego. W czasie bitwy nad Bzurą w kamienicy ulokowano sztab 8 Armii niemieckiej. W latach 1972–1973 w piwnicy Klub Związku Polskich Artystów Plastyków działała Galeria Adres.

Źródło tekstu: https://pl.wikipedia.org/wiki/Kamienica_pod_Gutenbergiem

Architektura:

Kamienica „pod Gutenbergiem” została zrealizowana dla Jana Petersilge. Powstała w 1897 roku i była zamknięciem od strony reprezentacyjnej ulicy miasta długiej działki należącej do przedsiębiorcy, ciągnącej się do ulicy Sienkiewicza. Przy tej samej ulicy znajdziemy także kamienicę wystawioną przez Jana Petersilge. Kamienica przy Piotrkowskiej 86 jest prawdopodobnie najlepszym przykładem narracyjnej architektury XiX wieku. Jej fasada opowiada  o odwiecznej walce ze złem, w której orężem może być rozum i wiedza. W tym kontekście warto przypomnieć, że Petersilge był założycielem najstarszej oficyny drukarskiej w łodzi. W 1863 roku zaczął wydawać pierwszą łódzką gazetę Łódzkie ogłoszenia – Łodźer Anzeiger przekształconą potem w niemieckojęzyczną Lodzer Zeitung. Wystawiając kamienicę chciał przekazać ważne idee społeczności miejskiej, stąd tak bogata dekoracja pełna symbolicznych odniesień. jest to opowieść o roli słowa, języka, wiedzy i mądrości, a także o rozwoju środków ich przekazu. kluczową postacią jest Guttenberg umieszczony w centrum kompozycji, czyli w niszy, w środkowej części wykuszu znajdującego się w głównej osi budynku, nad bramą przejazdową. obok jego osoby, której roli  w rozpowszechnianiu słowa drukowanego nie trzeba wyjaśniać, znajdziemy szereg innych postaci zarówno historycznych, jak i symbolicznych, dopowiadających wymowę fasady. Wśród postaci historycznych znajdziemy tych, którzy byli ważni dla rozwoju grafiki i techniki drukarskiej. odnajdziemy umieszczone w medalionach popiersia m.in. Albrechta Dürera, wybitnego miedziorytnika, Aloisa Senefeldera, wynalazcy litografii, czy Louisa Daguerre’a, jednego z twórców fotografii. Pojawiają się też symboliczne postaci stylizowane na czasy egipskie i renesansowe, trzymające tarcze herbowe z napisami. Ponad wykuszem znajdują się stylizowane na konsole postaci uskrzydlonych lwów symbolizujących ewangelistę św. Marka, patrona pisarzy. całości dopowiadają, ulokowane w bocznych częściach w formie wsporników, ludzkie głowy z wyrazistymi twarzami i podpisami: PaX, BeLLuM, MiSeria, Fortuna (pokój, wojna, ubóstwo, bogactwo). nie można zapomnieć w tym kontekście o symbolach zła – wężach oraz diable, a także smokach, które w łódzkiej kamienicy otrzymały pozytywną wymowę – stanowią alegorię wiedzy, mądrości, czujności i dobrej straży3. nad tym wszystkim, w niszy szczytu umieszczona jest sowa – symbol mądrości. ta dość dokładna analiza została przeprowadzona, aby wskazać jak istotną rolę symboliczną odgrywały fasady XiX-wiecznych kamienic, także te w Łodzi. Mówią one o najważniejszych wartościach, a ich dekoracyjność wynikała często nie z pobudek czysto estetycznych, ale przede wszystkim z chęci opowiadania w sposób ciekawy dla przechodnia.

Źródło tekstu: "Typologia Łódzkiej Kamienicy", M. Domińczyk, A. Zaguła, Łódź, 2016 r., s. 104-106.

Czegoś tu brakuje?

Jeżeli powyższy tekst zawiera błędy lub informacja jest niekompletna, powiadom nas o tym w komentarzach poniżej lub przez formularz kontaktowy.

Zdjęcia: